✍️ مبارز
اظهارات اخیر ماریا سلطان از کارمندان سابق وزارت دفاع پاکستان درباره احتمال «از دست رفتن جغرافیای افغانستان» با واکنشهای تند و گسترده سیاستمداران افغانستان از طیفهای مختلف فکري روبهرو شده است؛ واکنشهایی که این سخنان را بخشی از جنگ روانی و پروژه تبلیغاتی ارتش و دستگاه استخباراتی پاکستان توصیف میکنند.
ماریا سلطان که پیشینه همکاری با وزارت دفاع پاکستان و نهادهای امنیتی نزدیک به ارتش این کشور را دارد، در گفتوگویی مدعی شده بود که افغانستان در آینده ممکن است با ساختار و مرزهای کنونی باقی نماند. سخنان که با انتقاد هاي جدی مردم افغانستان روبهرو شد. منتقدان میگویند این اظهارات بیشتر بازتابدهنده نگرانیهای دستگاه های نظامی پاکستان از وضعیت داخلی خود این کشور است تا واقعیتهای میدانی افغانستان.
رنگین دادفر سپنتا وزیر خارجه در حکومت پیشین افغانستان در واکنش به این سخنان گفته است که پاکستان خود با بحرانهای جدی جداییطلبی و هراسافگنی روبهرو است؛ بحرانهایی که به گفته او، بخش بزرگی از آن محصول سیاستهای نظامیان پاکستان است.
سپنتا نوشته است: «افغانها خواهان زندگی مسالمتآمیز با مردم پاکستان هستند، اما اراده افغانها نیرومندتر از بمبهای اتمی است.» او همچنین تأکید کرده که افغانستان سرزمینی کهن است که مردم آن در برابر استعمارگران و متجاوزان ایستادهاند.
از سوی دیگر سخنان ماریا سلطان در حال بیان میشود که این کشور همزمان در سه جبهه نیرومند با آزادیخواهان بلوچ، سندھیها و پشتون که به گفته کارشناسان بقای این کشور را تهدید میکند درگیر است.
تمیم عاصی معین وزارت دفاع در حکومت پیشین افغانستان سخنان ماریا سلطان را «فرافکنی سیاسی» توصیف کرده و گفته است: «پاکستان با بحران تجزیهطلبی روبهرو است، نه افغانستان.» او تأکید کرده که دستکم سه جنبش مسلح جداییطلب شامل بلوچها، سندھیها و پشتونها در داخل پاکستان فعالاند و برای استقلال مبارزه میکنند. عاصی افزوده است: «افغانستان پیش از پاکستان وجود داشته و پس از آن نیز وجود خواهد داشت.»
همچنان، نرگس نهان وزیر معادن و پترولیم در حکومت پیشین افغانستان در واکنش به این اظهارات گفته است که بافت اجتماعی افغانستان آنقدر ضعیف نیست که بیگانگان بتوانند بهسادگی آن را از هم بپاشند. او تصریح کرده که تاکنون هیچ جریان جداییطلبی در افغانستان وجود نداشته و همه اقوام و جریانهای سیاسی، تمامیت ارضی افغانستان را بهعنوان کشور مشترک خود پذیرفتهاند.
نهان افزوده است: «اختلافات در افغانستان بیشتر بر سر مشارکت سیاسی و ساختار حکومتداری است، نه تجزیهطلبی.» او همچنین هشدار داده که سخنان ماریا سلطان باید برای سیاستمداران افغان «بیدارکننده» باشد تا نگرانکننده و تأکید کرده که افغانها باید اختلافات داخلی را کنار بگذارند و در برابر تهدیدهای بیرونی متحد بایستند.
تحلیلگران افغان میگویند مطرحکردن سناریوی فروپاشی افغانستان از سوی چهرههای نزدیک به ارتش پاکستان، در شرایطی صورت میگیرد که خود پاکستان با شدیدترین بحران امنیتی و قومی تاریخ معاصر خود دستوپنجه نرم میکند. افزایش حملات مسلحانه در بلوچستان و خیبرپختونخوا، گسترش نفوذ گروههای مسلح و ناتوانی ارتش پاکستان در مهار نا امنیها، بیش از هر زمان دیگری بحران داخلی این کشور را آشکار کرده است.
در بلوچستان، آزادیخواهان بلوچ بهگونه آشکار برای استقلال بلوچستان مبارزه میکنند و حملات علیه نیروهای ارتش و تأسیسات امنیتی پاکستان در ماههای اخیر افزایش یافته است. در خیبرپختونخوا نیز حملات روزانه علیه نظامیان پاکستانی، نشاندهنده کاهش نفوذ و کنترل حکومت مرکزی در این مناطق دانسته میشود.
این درحالی است که بسیاری از سیاستمداران افغان معتقدند که افغانستان، با وجود دههها جنگ و مداخله خارجی، همچنان هویت ملی و تمامیت ارضی خود را حفظ کرده است. واکنش هماهنگ چهرههایی از طیفهای مختلف سیاسی افغانستان به سخنان ماریا سلطان نیز نشان میدهد که در برابر هرگونه تهدید خارجی علیه جغرافیا و هویت افغانستان، اجماع ملی گستردهای وجود دارد.
