✍️ محسن عزیزی
توافق اخیر افغانستان و هند برای گسترش تجارت دوجانبه را باید فراتر از یک تفاهم اقتصادی نگریست. در منطقهای که مناسبات کشورها اغلب تحت تأثیر رقابتهای سیاسی و ژئوپولیتیکی قرار دارد، تداوم گفتوگو و همکاری میان کابل و دهلینو حامل یک پیام روشن است: روابطی که بر پایه حسن نیت، احترام متقابل و منافع مشترک شکل گرفته باشد، ظرفیت عبور از فراز و نشیبهای سیاسی را دارد.
افغانستان و هند دو کشور با پیشینهای طولانی از ارتباطات تاریخی، فرهنگی و اقتصادیاند. مناسبات میان مردم دو سرزمین تنها به روابط رسمی دولتها محدود نمیشود؛ پیوندهای تمدنی، رفتوآمدهای تاریخی، تجارت و ارتباطات فرهنگی، بخشی از حافظه مشترک منطقه را تشکیل میدهد. به همین دلیل، روابط کابل و دهلینو را نمیتوان صرفاً با معیارهای تحولات روزمره سیاسی سنجید.
در دهههای اخیر نیز هند در بخشهای مختلف بازسازی و توسعه افغانستان حضور داشته است. از ساخت زیربناها و حمایت از آموزش گرفته تا همکاری در بخشهای صحی، زراعتی و ظرفیتسازی، این همکاریها برای بسیاری از افغانها تجربهای ملموس از مناسبات دوستانه با هند بوده است. در مقابل، افغانستان نیز همواره هند را یکی از شرکای مهم اقتصادی و منطقهای خود دانسته و بازار هند برای محصولات افغانستان اهمیت ویژهای داشته است.
اکنون گفتوگو درباره تسهیل تجارت، همکاریهای گمرکی و بانکی، صدور ویزا برای تاجران، تجارت دارو و محصولات زراعتی، انرژی و سرمایهگذاری، میتواند مرحله تازهای از این رابطه را رقم بزند. اهمیت این موضوع در آن است که همکاری اقتصادی، برخلاف بسیاری از توافقهای سیاسی، مستقیماً با زندگی مردم و فعالیت بخش خصوصی ارتباط دارد.
افغانستان به بازارهای منطقهای و مسیرهای تجارتی قابل اعتماد نیاز دارد. هند نیز میتواند یکی از مهمترین بازارها و شرکای اقتصادی افغانستان باشد. افزایش صادرات افغانستان، بهویژه در بخش محصولات زراعتی، ایجاد زمینه برای سرمایهگذاری و گسترش همکاریهای تجاری، نهتنها برای تاجران، بلکه برای کشاورزان، تولیدکنندگان و خانوادههایی که به اقتصاد تجارت وابستهاند، اهمیت دارد.
در این میان، حسن نیت هند در قبال افغانستان زمانی ارزشمندتر میشود که با اقدامات عملی و پایدار همراه باشد. تسهیل روادید برای تاجران، ایجاد سازوکارهای بانکی مؤثر، کاهش موانع گمرکی و فراهمکردن مسیرهای مطمئن برای انتقال کالا، همان اقداماتی است که میتواند اعتماد موجود را به همکاری پایدار اقتصادی تبدیل کند.
از سوی دیگر، افغانستان نیز میتواند با فراهمکردن فضای مناسب برای فعالیت بخش خصوصی، شفافیت در روندهای تجاری و تقویت همکاریهای نهادی، زمینه حضور بیشتر سرمایهگذاران هندی را فراهم کند. رابطه اقتصادی موفق زمانی شکل میگیرد که هر دو طرف احساس کنند از آن سود میبرند و منافعشان در یک چارچوب متوازن تأمین میشود.
روابط افغانستان و هند نباید قربانی رقابتهای قدرتهای منطقهای شود. کابل حق دارد با همه کشورهای منطقه بر اساس منافع ملی خود روابط دوستانه و اقتصادی داشته باشد و دهلینو نیز میتواند بدون قرار دادن روابط خود با افغانستان در چارچوب رقابت با دیگران، بر همکاریهای مستقیم و سازنده تمرکز کند. افغانستان بیش از هر چیز به شرکای توسعهای نیاز دارد؛ شرکایی که در کنار مردم افغانستان بایستند و همکاری را به میدان رقابت تبدیل نکنند.
تجربه تاریخی نشان داده است که دوستی واقعی میان ملتها زمانی ماندگار میشود که در روزهای دشوار نیز خود را نشان دهد. هند در سالهای گذشته در بخشهایی از روند توسعه افغانستان سهم گرفته و اکنون فرصت آن است که این سابقه همکاری با فصل تازهای از روابط اقتصادی تکمیل شود.
توافق اخیر میتواند آغاز یک مسیر تازه باشد؛ مسیری که در آن تجارت جای بیشتری برای اعتماد، سرمایهگذاری جای بیشتری برای همکاری و منافع مردم جای بیشتری برای محاسبات سیاسی پیدا کند.
افغانستان و هند سرمایهای ارزشمند به نام اعتماد تاریخی در اختیار دارند. حفظ و گسترش این سرمایه، نه تنها به سود کابل و دهلینو، بلکه به سود ثبات و شکوفایی اقتصادی منطقه است. اکنون زمان آن است که حسن نیت دیرینه، به حسن همکاری پایدار و دستاوردهای ملموس برای مردم دو کشور تبدیل شود.
