در تازهترین گزارش سالانه سازمان عفو بینالملل درباره مجازات اعدام در جهان، از افزایش قابل توجه اجرای احکام مرگ در سال ۲۰۲۵ خبر داده شده است؛ گزارشی که نشان میدهد جمهوری اسلامی با اختلافی چشمگیر در صدر کشورهای مجری این مجازات قرار گرفته و بار دیگر بحثهای جدی درباره کارکرد قضایی، امنیتی و سیاسی اعدام را در سطح بینالمللی برجسته میکند.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۷۰۷ مورد اعدام در جهان ثبت شده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری را نشان میدهد. در این میان، جمهوری اسلامی با ثبت ۲۱۵۹ مورد اعدام، نزدیک به ۸۰ درصد کل اعدامهای ثبتشده در جهان را به خود اختصاص داده و در جایگاه نخست جهانی قرار گرفته است؛ آماری که از نگاه ناظران حقوقی، بیانگر تشدید کمسابقه اتکای ساختار قضایی در ایران به مجازات مرگ است.
این روند صعودی در ایران در مقایسه با سال گذشته—که حدود ۹۷۲ مورد اعدام گزارش شده بود—افزایشی بیش از دو برابر را نشان میدهد؛ جهشی که در دهههای اخیر کمسابقه توصیف شده است. بخش قابل توجهی از این احکام در ایران به پروندههای مرتبط با مواد مخدر، اتهامات امنیتی و جرایم گسترده نسبت داده شده است؛ پروندههایی که همواره با انتقادهای جدی درباره شفافیت روند دادرسی و دسترسی محدود متهمان به وکیل مستقل همراه بودهاند.
در کنار این آمار، نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به روند دادرسی در برخی پروندههای اعدام در ایران ابراز نگرانی کردهاند؛ بهویژه در مواردی که ادعاهایی درباره اخذ اعتراف تحت فشار، روندهای غیرشفاف بازجویی و فقدان استانداردهای دادرسی عادلانه مطرح شده است. در همین چارچوب، مجازات اعدام در ایران از یک ابزار صرفاً کیفری فراتر رفته و به موضوعی با ابعاد گسترده حقوق بشری و سیاسی تبدیل شده است.
با وجود این، در ماههای اخیر گزارشها و مستندات متعددی از افزایش اجرای احکام اعدام در ایران منتشر شده که دامنه آن از زندانیان سیاسی و متهمان امنیتی تا زندانیان عقیدتی و همچنین شهروندان بلوچ را دربر میگیرد؛ روندی که در بسیاری از موارد با ابهامهای جدی درباره دادرسی عادلانه، محدودیت دسترسی به وکیل، فشارهای امنیتی و ادعاهای مربوط به اعترافات اجباری همراه بوده است. در چنین شرایطی، تداوم و افزایش این احکام بیش از پیش بهعنوان نشانهای از تشدید رویکردهای سختگیرانه قضایی مورد انتقاد قرار گرفته و نگرانیها درباره کارکرد مجازات مرگ در پروندههای مختلف را افزایش داده است.
