✍️ مجید محمدی
در بلوچستان پاکستان، یکی از هولناک‌ترین چهره‌های خشونت، گروه‌های مسلحی هستند که با عنوان «جوخه‌های مرگ» شناخته می‌شوند؛ گروه‌هایی که نامشان برای بسیاری از خانواده‌های بلوچ با ترس، داغ، بی‌خبری و کابوس ربوده‌شدن عزیزانشان گره خورده است. آنان نه نماد امنیت‌اند و نه پاسداران قانون؛ بلکه در گزارش‌ها و روایت‌های متعدد شهروندان و فعالان بلوچ، به‌عنوان ابزارهایی برای ایجاد رعب، سرکوب و تحمیل سکوت بر جامعه‌ای معرفی می‌شوند که سال‌هاست با زخم ناپدیدسازی اجباری، قتل‌های فراقضایی و خشونت سازمان‌یافته دست‌وپنجه نرم می‌کند.
شناعت عملکرد این گروه‌ها تنها در شلیک گلوله و گرفتن جان انسان‌ها خلاصه نمی‌شود. جنایت واقعی آنجاست که خانه‌ای را به میدان وحشت تبدیل می‌کنند، خانواده‌ای را از آرامش محروم می‌سازند، پدری را در انتظار بازگشت فرزندش پیر می‌کنند و مادری را هر شب با کابوس ناپدیدشدن عزیزش به خواب می‌فرستند. آنان با ایجاد فضای ترس، نه‌فقط یک انسان، بلکه امنیت روانی یک خانواده و آرامش یک جامعه را هدف قرار می‌دهند. در چنین شرایطی، حتی صدای توقف یک خودرو در کوچه می‌تواند برای خانواده‌ای بلوچ یادآور شبی هولناک و آغاز فاجعه‌ای تازه باشد.
یکی از وحشتناک‌ترین ابعاد عملکرد این شبه‌نظامیان، تعرض به حریم خصوصی و حرمت خانه است. خانه در فرهنگ انسانی آخرین پناهگاه امنیت و آرامش است؛ جایی که مادر باید در آن احساس آسودگی کند و فرزند باید بی‌هراس سر بر بالین بگذارد. اما وقتی افراد مسلح با خودروهای متعدد و سلاح‌های آماده به خانه مردم هجوم می‌آورند، مرز میان امنیت و وحشت فرو می‌ریزد. وقتی اعتراض اعضای خانواده به ربودن عزیزشان با گلوله پاسخ داده می‌شود، دیگر نمی‌توان از یک عملیات امنیتی سخن گفت؛ این تصویر آشکار خشونتی است که ابتدایی‌ترین ارزش‌های انسانی را زیر پا می‌گذارد.
جوخه‌های مرگ در روایت بسیاری از خانواده‌های بلوچ، بخشی از چرخه‌ای گسترده‌تر از ارعاب و سرکوب هستند؛ چرخه‌ای که در آن افراد ربوده می‌شوند، خانواده‌ها از سرنوشت آنان بی‌خبر می‌مانند، اجساد برخی قربانیان با آثار شکنجه پیدا می‌شود و بسیاری دیگر سال‌ها در فهرست ناپدیدشدگان باقی می‌مانند. این وضعیت، جامعه را به زندانی بی‌دیوار تبدیل می‌کند؛ زندانی که در آن نه‌تنها آزادی بیان و اعتراض، بلکه احساس امنیت در خانه و خیابان نیز زیر سایه ترس قرار می‌گیرد.
باید پرسید چه نوع تفکری می‌تواند ربودن یک انسان را ابزار اعمال قدرت بداند؟ چه منطقی می‌تواند تیراندازی به شهروندان بی‌دفاع را توجیه کند؟ چگونه ممکن است انسانی را بدون حکم قضایی از خانواده‌اش جدا کنند، سرنوشتش را پنهان نگه دارند و نزدیکانش را در سال‌های طولانی انتظار و اضطراب رها سازند؟ هیچ پاسخ امنیتی، سیاسی یا نظامی نمی‌تواند این اعمال را از ماهیت غیرانسانی‌شان خارج کند. امنیتی که با ناپدیدسازی انسان‌ها، تهدید خانواده‌ها و کشتار شهروندان برقرار شود، امنیت نیست؛ نام دیگری برای وحشت است.
در کنار این واقعیت‌ها، اتهام‌های جدی فعالان بلوچ درباره ارتباط، حمایت و همکاری نهادهای نظامی پاکستان با این گروه‌های مسلح نیز مطرح است. آنان بارها گفته‌اند که چنین شبه‌نظامیانی در چارچوب سیاست‌های سرکوبگرانه علیه جامعه بلوچ مورد استفاده قرار می‌گیرند. این اتهام‌ها مستلزم بررسی مستقل و پاسخ‌گویی شفاف است؛ اما یک اصل روشن وجود دارد: هیچ نهاد، مقام یا گروه مسلحی نباید به دلیل برخورداری از قدرت و نفوذ، از پاسخ‌گویی در برابر قانون مصون بماند. اگر حمایت، تسلیح، سازمان‌دهی یا چشم‌پوشی عامدانه‌ای در کار باشد، مسئولیت آن نیز باید به‌طور جدی بررسی شود.
خطرناک‌ترین پیامد فعالیت جوخه‌های مرگ، عادی‌سازی خشونت است. وقتی ربودن انسان‌ها به خبری تکراری تبدیل شود، وقتی مرگ جوانان به آماری در گزارش‌ها تقلیل یابد و وقتی خانواده‌های داغدار برای یافتن حقیقت ناچار باشند از اداره‌ای به اداره دیگر بروند، جامعه به‌تدریج در معرض فرسایش وجدان عمومی قرار می‌گیرد. اما نباید اجازه داد تکرار جنایت، حساسیت انسانی را از میان ببرد. هر نامی که از فهرست ناپدیدشدگان خوانده می‌شود، انسانی با آرزوها، خانواده و آینده‌ای ازدست‌رفته است. هر مادری که تصویر فرزندش را در دست می‌گیرد، تنها یک مطالبه دارد: حقیقت را بگویید و عدالت را اجرا کنید.
این گروه‌ها، با هر نام و عنوانی، نمی‌توانند با تکیه بر تفنگ برای خود حق حاکمیت بر زندگی و مرگ انسان‌ها قائل شوند. هیچ گروه مسلحی حق ندارد خود را جای دادگاه، قانون و عدالت بنشاند. هیچ قدرتی حق ندارد جان شهروندان را به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی و امنیتی تبدیل کند. اگر اتهام‌های مطرح‌شده درباره جنایت‌های این گروه‌ها درست است، باید عاملان، آمران و حامیان احتمالی آنان در برابر سازوکارهای مستقل قضایی پاسخ‌گو شوند.
جامعه بلوچ خواهان انتقام و تداوم چرخه خشونت نیست؛ خواهان پایان دادن به خشونت، روشن شدن سرنوشت ناپدیدشدگان، محاکمه عادلانه عاملان قتل‌ها و تضمین امنیت شهروندان است. خواسته‌ای که نه افراطی است و نه غیرقانونی؛ بلکه ابتدایی‌ترین حق هر انسانی است که می‌خواهد بدون ترس زندگی کند، سخن بگوید و عزیزانش را در کنار خود داشته باشد.
تاریخ هیچ قدرتی را به دلیل تعداد سلاح‌ها و خودروهای نظامی‌اش ستایش نمی‌کند؛ آنچه در حافظه تاریخ باقی می‌ماند، رفتار آن قدرت با انسان‌هاست. جوخه‌های مرگ ممکن است با ایجاد وحشت، سکوتی موقت بر جامعه تحمیل کنند، اما نمی‌توانند حقیقت را برای همیشه دفن کنند. فریاد خانواده‌های ناپدیدشدگان، اشک مادران داغدار و مطالبه عدالت از حافظه جمعی یک ملت پاک نخواهد شد.
بلوچستان به جوخه‌های مرگ نیاز ندارد؛ به پایان دادن به چرخه خون و وحشت نیاز دارد. به جای خودروهای حامل افراد مسلح، باید امنیت در کوچه‌ها جریان داشته باشد؛ به جای صدای گلوله، صدای زندگی شنیده شود و به جای خانواده‌هایی که هر روز چشم‌انتظار بازگشت عزیزانشان هستند، خانه‌هایی پر از آرامش ساخته شود. هیچ جامعه‌ای با ترساندن مادران و ربودن فرزندانش آباد نمی‌شود. قدرتی که برای بقای خود به وحشت‌آفرینی متوسل می‌شود، پیش از هر چیز مشروعیت اخلاقی خود را قربانی کرده است.
