✍️ عزیز مصدق
ادغام سازمان انصارالفرقان در جبهه مبارزین مردمی را باید فراتر از پیوستن یک تشکل به مجموعه‌ای دیگر ارزیابی کرد؛ این تحول، در صورت تداوم و تثبیت، می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری مرحله تازه‌ای در معادلات مخالفان جمهوری اسلامی باشد؛ مرحله‌ای که در آن، پراکندگی جای خود را به همگرایی، چنددستگی جای خود را به هماهنگی و ظرفیت‌های جداگانه به یک صف گسترده‌تر می‌دهند. اهمیت چنین اتفاقی صرفاً در نام سازمان‌ها یا تعداد تشکل‌های پیوسته نیست، بلکه در پیامی است که به فضای سیاسی و اجتماعی منطقه و به حاکمیت مخابره می‌کند: جریان‌های مخالف، بیش از گذشته به ضرورت عبور از انزوای تشکیلاتی و حرکت به سوی هم‌صدایی و انسجام پی برده‌اند.
واقعیت این است که یکی از مهم‌ترین چالش‌های هر جنبش مخالف یک حکومت قدرتمند، پراکندگی نیروها، اختلاف دیدگاه‌ها و فقدان یک افق مشترک است. حتی جریان‌هایی که از پایگاه اجتماعی، تجربه و ظرفیت قابل‌توجهی برخوردارند، در صورت حرکت جزیره‌ای، نمی‌توانند تمام توان و اثرگذاری خود را به نمایش بگذارند. از همین رو، هر گام واقعی در مسیر گفت‌وگو، اعتمادسازی و همگرایی میان تشکل‌های مختلف، از اهمیت راهبردی برخوردار است. پیوستن انصارالفرقان به جبهه مبارزین مردمی، اگر به همکاری پایدار و مسئولانه منجر شود، می‌تواند یکی از نشانه‌های عبور از این ضعف تاریخی باشد.
پیام این تحول برای جمهوری اسلامی نیز قابل تأمل است. حکومتی که سال‌ها بر اختلافات میان مخالفان حساب باز کرده و پراکندگی آنان را یکی از عوامل تداوم موقعیت خود دانسته است، طبیعتاً با هر نشانه‌ای از نزدیک‌شدن و هم‌صدایی جریان‌های مخالف، با معادله‌ای متفاوت روبه‌رو خواهد شد. مسئله فقط پیوستن یک سازمان به یک جبهه نیست؛ مسئله این است که آیا جریان‌های مختلف مخالف می‌توانند بر سر مطالبات مشترک، آینده سیاسی ایران و ضرورت تغییر وضعیت موجود به تفاهم برسند؟ اگر پاسخ این پرسش در عمل مثبت باشد، آن‌گاه شاهد تحولی فراتر از یک توافق تشکیلاتی خواهیم بود.
نکته مهم‌تر، تأکید بیانیه بر گسترش همگرایی در سطح سراسر ایران است. این نگاه می‌تواند افق تازه‌ای پیش روی مخالفان جمهوری اسلامی قرار دهد؛ افقی که در آن، هیچ منطقه و هیچ جریان سیاسی خود را جدا از سرنوشت دیگر بخش‌های کشور نمی‌بیند. آینده ایران نمی‌تواند بر پایه حذف، انکار یا نادیده‌گرفتن مطالبات اقوام، مناطق و جریان‌های گوناگون ساخته شود. اتحاد واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که بر احترام متقابل، پذیرش تکثر، برابری شهروندان، حق تعیین سرنوشت سیاسی از مسیرهای دموکراتیک و تضمین آزادی و کرامت انسانی استوار باشد.
برای مخالفان جمهوری اسلامی، این مقطع می‌تواند فرصتی تاریخی باشد؛ فرصتی برای اثبات اینکه اختلاف سلیقه و تفاوت دیدگاه لزوماً به معنای دشمنی و جدایی نیست. یک جبهه گسترده و اثرگذار، جبهه‌ای نیست که همه اعضای آن یکسان بیندیشند، بلکه مجموعه‌ای است که با وجود تفاوت‌ها، بر سر اصول بنیادین و آینده‌ای آزاد و عادلانه به تفاهم می‌رسد. چنین اتحادی زمانی ماندگار خواهد بود که به جای وابستگی به اشخاص، بر اعتماد متقابل، مسئولیت‌پذیری، شفافیت و پایبندی به حقوق مردم تکیه کند.
البته باید میان اعلام اتحاد و تحقق عملی آن تفاوت قائل شد. بیانیه‌ها نقطه آغازند، نه پایان مسیر. آزمون واقعی این همگرایی، استمرار همکاری، مدیریت اختلافات، پاسخ‌گویی به مردم و پرهیز از رقابت‌های فرسایشی است. همچنین هرگونه مبارزه سیاسی برای آینده ایران باید کرامت غیرنظامیان و حقوق بنیادین انسان‌ها را پاس بدارد؛ زیرا هدف آزادی، نمی‌تواند با پایمال‌کردن آزادی و امنیت مردم توجیه شود.
با این همه، یک حقیقت را نمی‌توان نادیده گرفت: هرچه صفوف مخالفان جمهوری اسلامی منسجم‌تر، گسترده‌تر و متحدتر شود، امکان اثرگذاری سیاسی و اجتماعی آنان نیز افزایش می‌یابد. قدرت یک جنبش صرفاً در تعداد تشکل‌های آن خلاصه نمی‌شود؛ قدرت واقعی در برخورداری از اعتماد عمومی، برنامه روشن، انسجام فکری و توانایی ارائه تصویری قابل‌باور از فردای کشور است. جمهوری اسلامی ممکن است با یک بیانیه دچار تغییر نشود، اما نمی‌تواند اهمیت روندی را نادیده بگیرد که در آن جریان‌های پراکنده به ضرورت همگرایی پی می‌برند و برای ساختن یک افق مشترک تلاش می‌کنند.
امروز مسئله اصلی، رقابت بر سر عنوان‌ها و نام‌ها نیست؛ مسئله، نزدیک‌شدن به روزی است که مردم ایران بتوانند بدون ترس، آزادانه درباره سرنوشت خود تصمیم بگیرند. روزی که هیچ شهروندی به دلیل قومیت، زبان، مذهب یا عقیده سیاسی از حقوق برابر محروم نباشد و هیچ قدرتی خود را فراتر از اراده مردم نداند.
پیروزی از آن کسانی خواهد بود که از پراکندگی عبور کنند، به یکدیگر اعتماد کنند و آزادی را نه فقط برای خود، بلکه برای همه مردم ایران بخواهند. اگر روند همگرایی ادامه پیدا کند و به اتحادی فراگیر، مسئولانه و برخوردار از پشتوانه مردمی تبدیل شود، جمهوری اسلامی با واقعیتی متفاوت روبه‌رو خواهد شد؛ واقعیتی که دیگر نمی‌توان آن را با اختلاف‌افکنی و پراکنده‌سازی نیروهای مخالف نادیده گرفت.
صفوف متحدتر، صدای رساتر و اراده‌ای مشترک برای آینده‌ای آزاد؛ این همان مسیری است که می‌تواند امید به تغییر را از آرزو به یک امکان سیاسی واقعی تبدیل کند. پیروزی از آنِ آزادی‌خواهان و مردمی است که برای آزادی، برابری و آینده‌ای بهتر از یکدیگر حمایت می‌کنند.
