✍️ مبارز
در حالی که پاکستان با یکی از دشوارترین دورههای امنیتی خود در سالهای اخیر روبهرو است و موج حملات مسلحانه، انفجارها و کمینها در بلوچستان و خیبرپختونخوا بهگونه کمسابقهای افزایش یافته، مقامهای نظامی این کشور بار دیگر تلاش کردهاند ریشه بحران را به بیرون از مرزها پیوند بزنند. عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در تازهترین اظهارات خود مدعی شده که تهدیدهای امنیتی علیه این کشور از خاک افغانستان ادامه دارد؛ ادعایی که حکومت طالبان آن را قاطعانه رد کرده و نشانهای از ناتوانی اسلامآباد در مدیریت بحرانهای داخلی و شکست راهبردهای امنیتی این کشور دانسته است.
ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان تأکید کرده است که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری، از جمله پاکستان، استفاده نمیشود و حکومت طالبان در این زمینه «جدی» عمل میکند. او گفته است که تأمین امنیت پاکستان مسئولیت مستقیم نهادهای نظامی و امنیتی این کشور است و اسلامآباد نباید ناکامیهای امنیتی و بیثباتی داخلی خود را به افغانستان نسبت دهد.
مجاهد همچنین گفته است که افغانستان خواهان روابط عادی با همسایگان است و جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها، بخشی از «استراتژی» و «منافع ملی» افغانستان به شمار میرود؛ موضعی که کابل در ماههای اخیر بارها بر آن تأکید کرده است.
این واکنش پس از آن مطرح شد که عاصم منیر در مراسم سالگرد جنگ چهارروزه هند و پاکستان، بار دیگر از ادامه فعالیت گروههای مسلح در امتداد مرز افغانستان سخن گفت و ادعا کرد تهدیدهای امنیتی علیه پاکستان همچنان از بیرون مرزها تغذیه میشود. او همچنین از نقش هند در بیثباتی پاکستان سخن گفته و تلاش کرده است بحران امنیتی کشورش را در چارچوب «دخالت خارجی» تعریف کند.
با این حال، بسیاری از کارشناسان و ناظران منطقهای معتقدند ریشه اصلی بحران امنیتی پاکستان در داخل این کشور قرار دارد؛ جایی که افزایش حملات علیه نیروهای نظامی، انفجارها، ترورهای هدفمند و گسترش ناامنی، ارتش و نهادهای استخباراتی پاکستان را با فشار فزایندهای روبهرو کرده است. در ماههای اخیر، گروههای مسلح بارها کاروانهای نظامی، پاسگاهها و مراکز امنیتی پاکستان را هدف قرار دادهاند؛ حملاتی که بخش بزرگی از آنها در مناطق تحت کنترل شدید ارتش این کشور رخ داده است.
همزمان، نارضایتیهای عمومی در بلوچستان نسبت به سیاستهای امنیتی اسلامآباد، بازداشتها، ناپدیدشدنهای اجباری و عملیاتهای نظامی همچنان رو به افزایش است. در خیبرپختونخوا نیز بسیاری از باشندگان محلی از ادامه ناامنی و ناتوانی حکومت در تأمین امنیت انتقاد میکنند؛ وضعیتی که مشروعیت و کارآمدی نهادهای امنیتی پاکستان را با پرسشهای جدی روبهرو ساخته است.
گزارشهای نهادهای بینالمللی، از جمله مؤسسه اقتصاد و صلح، نیز نشان میدهد که پاکستان بار دیگر در جایگاه کشورهای بهشدت آسیبپذیر از تروریزم قرار گرفته و سطح خشونتهای مسلحانه در این کشور روندی صعودی یافته است. این گزارشها از افزایش حملات علیه نیروهای امنیتی و گسترش بیثباتی در مناطق مرزی و قومی پاکستان حکایت دارند.
تحلیلگران میگویند بخشی از ساختار قدرت در پاکستان تلاش میکند با برجستهکردن نقش عوامل خارجی، توجه افکار عمومی را از بحرانهای داخلی، ضعف مدیریت امنیتی و ناکامی نهادهای نظامی منحرف کند. به باور آنان، متهمکردن کشورهای همسایه، بیش از آنکه راهحلی برای بحران امنیتی پاکستان باشد، بازتاب سردرگمی و ناکامی ساختار امنیتی این کشور در مهار ناامنیهای فزاینده است.
در حالی که اسلامآباد همچنان بر روایت «تهدید خارجی» تأکید میکند، تحولات میدانی در بلوچستان و خیبرپختونخوا نشان میدهد که بحران امنیتی پاکستان بیش از هر زمان دیگری ریشه در شکافهای داخلی، نارضایتیهای انباشتهشده و ناکامی راهبردهای امنیتی این کشور دارد؛ بحرانی که به نظر میرسد با فرافکنی به بیرون از مرزها نیز مهارشدنی نیست.
