✍️مبارز
در حالی که دور نخست مذاکرات میان ایالات متحده آمریکا و ایران در پاکستان برگزار شد، از همان ابتدا انتخاب این کشور بهعنوان میزبان چنین مذاکرات مهم با تردیدهای گستردهای از سوی ناظران و کارشناسان امنیتی همراه بود. پاکستان در سالهای اخیر بهدلیل بیثباتیهای داخلی، فعالیت گروههای مسلح، و نقش پیچیده و مرموز نهادهای امنیتیاش با قدرت های منطقه ای و بینالمللی، کمتر بهعنوان یک میانجی بیطرف و امن در مذاکرات حساس بینالمللی شناخته شده است؛ موضوعی که اکنون با اظهارات تازه دونالد ترامپ در بار کنار زدن این کشور از میزبانی دور دوم مذاکرات، بیش از پیش برجسته شده است.
دور اول این گفتوگوها که در اسلامآباد برگزار شد، در فضایی همراه با تدابیر شدید امنیتی و نگرانیهای پشتپرده پایان یافت، بدون آنکه به نتیجه مشخصی برسد. منابع مختلف گزارش دادهاند که مسائل امنیتی، از جمله تهدیدهای بالقوه علیه هیئتها و پیچیدگیهای میدانی در داخل پاکستان، بر روند مذاکرات سایه انداخته بود و حتی بر سطح تعامل و اعتماد میان طرفها تأثیر گذاشت.
ترامپ روز سهشنبه ۲۵ فروردین در گفتوگو با روزنامه نیویورکپست تأیید کرد که روند مذاکرات «کند» پیش میرود و بهصراحت گفت که دور بعدی مذاکرات در پاکستان برگزار نخواهد شد. او با اشاره به بررسی گزینههای دیگر افزود که محل جدید «مرکزیتر» خواهد بود و احتمال دارد در اروپا انتخاب شود، که این اظهارات بهعنوان نشانهای از تغییر رویکرد واشنگتن در مدیریت این گفتوگوها تعبیر شده است.
در پاسخ به گمانهزنیها درباره نقش کشورهای منطقه، از جمله ترکیه، ترامپ این گزینه را رد کرد و تأکید کرد که تمرکز بر یک محل اروپایی است. در همین حال، برخی گزارشها از ژنو بهعنوان گزینهای جدی یاد میکنند؛ شهری که سابقه طولانی در میزبانی مذاکرات دیپلماتیک حساس و فراهمسازی محیطی بیطرف و امن دارد.
کارشناسان امنیتی و دیپلماتیک پیشتر نیز هشدار داده بودند که پاکستان، بهدلیل ساختار پیچیده امنیتی و سابقهاش در تعامل با بازیگران مختلف منطقهای، ممکن است نتواند تضمینهای لازم برای برگزاری چنین مذاکرات حساسی را فراهم کند. برخی تحلیلگران حتی تأکید کرده بودند که حضور چهرههای ارشد آمریکایی، از جمله جیدی ونس، در چنین فضایی با ملاحظات جدی امنیتی همراه است و این موضوع میتواند بر کیفیت و تداوم گفتوگوها تأثیر بگذارد.
از سوی دیگر، تجربه محدود پاکستان در ایفای نقش مؤثر در میانجیگریهای بزرگ بینالمللی نیز یکی دیگر از عواملی است که مورد توجه ناظران قرار گرفته است. برخلاف کشورهای اروپایی که سابقه تثبیتشدهای در مدیریت مذاکرات پیچیده دارند، پاکستان کمتر در چنین جایگاهی قرار داشته و همین مسئله انتخاب آن را از ابتدا با انتقادهایی مواجه کرده بود.
در مجموع، به نظر میرسد تغییر احتمالی محل مذاکرات به اروپا، بازتابی از نگرانیهای عمیقتر درباره امنیت، بیطرفی و کارآمدی روند گفتوگوها است. اگر این انتقال نهایی شود، میتوان آن را تلاشی برای بازتنظیم چارچوب مذاکرات و افزایش شانس دستیابی به نتیجه در فضایی باثباتتر و قابل پیشبینیتر دانست.
