✍️احسان مهمند
در حالیکه ولایت هرات به یکی از قطبهای روبهرشد تولیدات داخلی و تحرک اقتصادی در غرب افغانستان بدل شده، ناگهان موجی از تبلیغات منفی و سازمانیافته علیه مولوی نوراحمد اسلامجار والی این ولایت در شبکههای اجتماعی به راه میافتد؛ موجی که بهطرز مشکوکی با منافع اقتصادی پاکستان گره خورده است.
این پرسش اساسی مطرح است: چرا درست در زمانی که هرات مسیر کاهش وابستگی به واردات و تقویت تولیدات داخلی را در پیش گرفته، چنین کارزارهایی فعال میشوند؟ پاسخ چندان پیچیده نیست. سیاستهای جدید اقتصادی در هرات، بهویژه تأکید بر مصرف کالاهای داخلی و حمایت از صنعتکاران، عملاً بخشی از بازار سنتی کالاهای وارداتی -که سالها در اختیار پاکستان بوده- را به چالش کشیده است.
ادعای دخالت حسابهای وابسته به نهادهای پاکستانی در این کارزار، اگرچه نیازمند بررسی مستقل است، اما الگوی آن کاملاً آشناست: تخریب شخصیت، پخش شایعات بیاساس، و تلاش برای بیثباتسازی ذهنی افکار عمومی. این همان نسخه تکراری جنگ روانی است که بارها در برابر هر حرکت استقلالطلبانه اقتصادی در منطقه بهکار گرفته شده است.
یکی از مضحکترین بخشهای این سناریو، ادعای دیدار والی هرات با یک چهره جنجالی بلوچ است؛ ادعایی که بدون هیچ سند معتبر منتشر شده و تنها خوراکی برای فضای مجازی بوده است. در روزگاری که دسترسی به اطلاعات سریعتر از همیشه است، چنین ادعاهای بیپایهای نهتنها قانعکننده نیست، بلکه بیشتر نشاندهنده و سرخوردگی و استیصال طراحان آن است.
واقعیت میدانی اما چیز دیگری میگوید. افزایش فعالیت کارخانهها، تنوع تولیدات داخلی، و گسترش خدمات به بخش صنعت در هرات، نشانههایی ملموس از یک تحول اقتصادیاند؛ تحولی که طبیعی است برای رقبای منطقهای خوشایند نباشد. اما آیا پاسخ به رقابت اقتصادی باید تخریب و دروغپراکنی باشد؟
پاکستان اگر نگران از دست دادن بازارهای خود است، راهحل آن رقابت سالم، بهبود کیفیت کالاها و احترام به قواعد تجارت است؛ نه پناه بردن به عملیات روانی و نشر اکاذیب. تجربه نشان داده که اقتصادهایی که بر پایه تبلیغات منفی و مداخله بنا شوند، در بلندمدت بازندهاند.
امروز هرات در حال تجربه یک تغییر مهم است: گذار از مصرفگرایی وابسته به تولیدمحوری مستقل. این مسیر ممکن است با چالشهایی همراه باشد، اما آنچه مسلم است، چنین تحولاتی با شایعه و تخریب متوقف نمیشوند. حقیقت، برخلاف تبلیغات، نیازی به هیاهو ندارد.
