✍️ فاروق بلوچ
ماما قدیر بلوچ یکی از شاخصترین چهرههای مقاومت مدنی مردم بلوچ در برابر سیاستهای سرکوبگرانه دولت پاکستان بود؛ انسانی که نه با سلاح، بلکه با پاهای تاولزده، صدای گرفته و ارادهای استوار، پرده از مظالمی برداشت که سالها با سکوت، انکار و سرکوب پنهان شده بود. او نماد رنج جمعی مردمی بود که در بلوچستان پاکستان با ناپدیدسازیهای قهری، قتلهای فراقضایی، فقر تحمیلی و نظامیگری بیوقفه مواجهاند؛ سیاستهایی که دولت پاکستان یا آنها را انکار کرده یا با برچسب «امنیت ملی» توجیه کرده است.
فعالیتهای مدنی ماما قدیر از دل یک فاجعه شخصی زاده شد: ناپدید شدن فرزندش به دست نیروهای امنیتی. اما این درد فردی، به سرعت به دادخواهی جمعی بدل شد. او با مشارکت در «جنبش ناپدیدشدگان بلوچ» و رهبری راهپیماییهای طولانی و فرساینده -از جمله راهپیمایی تاریخی از کویته تا اسلامآباد- دولت را در برابر افکار عمومی داخلی و جهانی به چالش کشید. این کنشها نه تنها نشان داد که روایت رسمی دولت پاکستان از «ثبات و قانون» در بلوچستان پوچ است، بلکه بیعدالتی ساختاری را عیان کرد که قربانیانش شهروندان بیدفاعاند.
دولت پاکستان در برابر این اعتراضات مسالمتآمیز، بهجای پاسخگویی، مسیر سرکوب را برگزید: بازداشتهای خودسرانه، تهدید فعالان، محدودسازی رسانهها و بیاعتنایی کامل به مطالبات مشروع خانوادههای قربانیان. ماما قدیر بارها تحقیر شد، نادیده گرفته شد و به حاشیه رانده شد؛ اما هرگز خاموش نشد. سکوت تحمیلی دولت، خود گویاترین اعتراف به نقض حقوق بشر بود؛ چرا که اگر ادعای بیگناهی داشت، پاسخ شفاف میداد، نه باتوم و زندان.
وفات ماما قدیر بلوچ، نه صرفاً مرگ یک فعال مدنی، بلکه نمادی از فرسایش وجدان حاکمیتی است که ترجیح میدهد شاهدان را از دست بدهد تا پاسخ بدهد. او رفت، اما پرسشها باقی ماند: فرزندان ناپدیدشده کجا هستند؟ چه نهادی مسئول است؟ و چرا عدالت در بلوچستان همیشه تعلیق میشود؟ مرگ او نتیجه مستقیم سالها فشار، بیعدالتی و بیپاسخگویی بود؛ مرگی که دولت پاکستان مسئولیت اخلاقی و سیاسی آن را بر دوش دارد.
ماما قدیر بلوچ در تاریخ بلوچستان بهعنوان وجدان بیدار یک ملت ثبت خواهد شد؛ کسی که با پایداری مدنی، چهره واقعی سیاستهای سرکوبگرانه دولت پاکستان را افشا کرد. اگرچه حاکمیت کوشید صدایش را خاموش کند، اما حقیقتی که او نمایندگی میکرد خاموشبردار نیست. تا زمانی که عدالت اجرا نشود و حقیقت گفته نشود، نام ماما قدیر بلوچ همچون اتهامی زنده بر پیشانی دولتی باقی خواهد ماند که ستم را به سیاست بدل کرده است.
